Onze kerntaken

TenneT's belangrijkste taken bestaan uit het verzorgen van transportdiensten, het verzorgen van systeemdiensten en het faciliteren van de energiemarkt. Onze kerntaken vloeien voort uit onze aanwijzing als netbeheerder op grond van de Nederlandse Elektriciteitswet (E-wet) en de Duitse wet op de energiesector (Energiewirtschaftsgesetz, EnWG).

Ontdek onze kerntaken

Innovatie

TenneT presenteert 'Hub en Spoke' concept voor grootschalige ontwikkeling van windenergie op de Noordzee.

Lees meer
Ons hoogspanningsnet

TenneT beheert het hoogspanningsnet in Nederland en grote delen van Duitsland. TenneT transporteert elektriciteit op 110.000 Volt (110 kV) en hoger. Met ongeveer 23.000 kilometer aan hoogspanningsverbindingen, steken we de grenzen over en verbinden we landen.

Ontdek ons hoogspanningsnet

Netkaarten

Kaarten van ons onshore en offshore hoogspanningsnet.

Naar netkaarten
Elektriciteitsmarkt

De energiesector is volop in ontwikkeling. Het proces van de Europese marktintegratie begon enkele jaren geleden en heeft als doel marktpartijen in staat te stellen om gas en elektriciteit eenvoudig en efficiënt internationaal te verhandelen.

Ontdek de elektriciteitsmarkt

Digitaal dashboard

Het digitale dashboard voor TenneT klanten.

E-Insights

Het is onze visie om een van de meest transparante Transmission System Operators (TSO's) in Europa te zijn en daarmee waarde te creëren voor de samenleving. In Energy Insights gaan we dieper in op bepaalde onderwerpen rondom energie en tonen we data, informatie en waardevolle inzichten.

E-Insights

E-Insights

Feiten & cijfers gerelateerd aan TenneT, ons grid en de ontwikkeling ervan kunnen hier gevonden worden.

Lees meer
Bedrijf

TenneT is een toonaangevende Europese netbeheerder (TSO), met activiteiten in Nederland en in Duitsland. Wij streven ernaar om een betrouwbare en ononderbroken levering van elektriciteit in ons hoogspanningsnet te garanderen voor ongeveer 41 miljoen mensen.

Ontdek ons bedrijf

Wij zijn TenneT

Kennismaken

Ondersteunende diensten

TenneT's belangrijkste taken bestaan uit het verzorgen van transportdiensten, het verzorgen van systeemdiensten, leveren van een aansluitdienst en het faciliteren van de energiemarkt. Voor het verzorgen van de systeem- en transportdiensten maakt TenneT gebruik van ondersteunende diensten die door de markt worden aangeboden.

Ondersteunende diensten

Richtlijn 2009/72/EC definieert "ondersteunende dienst" als: een dienst die nodig is voor de exploitatie van een transmissie- of distributiesysteem;

Specifieker omschreven zijn dit ondersteunende diensten die gebruikers van het transmissie- of distributiesysteem leveren aan de TSO of DSO voor het bedrijven van het transmissie- of distributiesysteem.

TenneT gebuikt deze ondersteunende diensten voor diverse doelen in overeenstemming met haar gereguleerde taken en verplichtingen als TSO. Bij de ondersteunende diensten horen:

  • Leveren Balanceringsreserves
  • Leveren Blindvermogen
  • Leveren Redispatch
  • Beheren en onderhouden Herstelvoorziening
  • Compenseren Verliezen en vergroening middels GVO's van de netverliezen

Internationale en nationale wetgeving schrijft voor onder welke voorwaarden een ondersteunende dienst verplicht of vrijwillig geleverd dient te worden en of er een financiële compensatie voor is. Bovendien zijn gebruikers van transmissie- en distributiesystemen wettelijk verplicht te voldoen aan de eisen van de TSO en / of DSO voor de levering van deze diensten (inclusief financiële afwikkeling van onbalans met de TSO).

TenneT betrekt veel van de benodigde ondersteunende diensten op regelmatige basis uit de markt. Meer informatie omtrent het inkoopproces vindt u hieronder.

Voor algemene informatie omtrent "ondersteunende diensten" lees dan de volgende documenten.

Balanceringsreserves

Frequency Containment Reserves (FCR)

FCR (primaire reservevermogen) is het vermogen dat onder regie van de primaire regeling wordt geactiveerd. De primaire regeling is een lokaal uitgevoerde automatische inrichting, die binnen maximaal 30 seconden zorgt voor een constante verhouding tussen frequentieverandering en installatie(vermogens)-verandering. Het doel van de FCR is frequentieverstoringen in het gehele (internationaal) gekoppelde hoogspanningsnet te stabiliseren, ongeacht de oorzaak en locatie van de verstoringen. Ernstige frequentieverstoringen kunnen leiden tot automatische belastingafschakeling en in het ergste geval een black-out veroorzaken. ENTSO-e regels bepalen dat de TSO een bepaald volume aan FCR beschikbaar moet hebben. Dit volume wordt jaarlijks door ENTSO-e vastgesteld. Het is vanwege deze verplichting dat TenneT FCR verwerft.

Dimensionering
De wijze van dimensionering is vastgelegd in de Europese regelgeving. De belangrijkste aspecten zijn vastgelegd in:

  1. Verordening (EU) 2017/1485 van de Commissie van 2 August 2017, Titel 5;
     Artikel 153 FCR-dimensionering (voor Frequentiebegrenzingsreserves)
  2. Continental Europe Operation Handbook, Policy 1.

De totale FCR-capaciteit die nodig is voor de synchrone zone wordt vastgesteld op het minimum van een vastgestelde referentie-uitvalsituatie en een probabilistische dimensioneringsaanpak voor FCR. De gehanteerde omvang van de referentie-uitvalsituatie is 3000 MW in positieve richting en 3000 MW in negatieve richting.

De verdeling van de FCR-verplichting over de TSO's is gebaseerd op de som van de nettoproductie en het nettoverbruik van zijn regelzone, gedeeld door de som van de nettoproductie en het nettoverbruik van de synchrone zone gedurende één jaar uitgedrukt in %, en wordt ook wel frequentieconstante genoemd.

Voor 2019 is de frequentieconstante voor Nederland bepaald op 3,7%. Dit betekend vervolgens dat een Nederlandse bijdrage van 37 MW wordt verwacht bij een storing van 1000 MW ergens op het vaste land van Europa. In totaal wordt er echter rekening gehouden met uitval van 3000 MW. Dit betekend dat Nederland op elk moment een FCR reservecapaciteit van 111 MW (3,7% van 3000 MW) in beide regelrichtingen beschikbaar moet hebben.

JaarVolume (MW)Partial production in ENTSO-e RG-CE(%)
20131143,80
20141013,36
2015963,20
20161023,39
20171073,56
20181113,68
20191113,70

 

Inkoopproces
TenneT organiseert twee separate wekelijkse veilingen om het vereiste FCR volume in te kopen. Eén veiling voor alleen Nederlandse leveranciers en één veiling met andere TSO's genaamd "de common auction". Meer weten over deze veilingen en het product FCR, lees dan de volgende documenten.

Frequency Restoration Reserves (aFRR)

Voor het real-time handhaven van de Nederlandse vermogensbalans maakt TenneT vooral gebruik van biedingen regelvermogen (aFRR) en reservevermogen (mFRRsa) die door marktpartijen aan TenneT zijn aangeboden. Het inzetten van biedingen regel- en reservevermogen voor de balanshandhaving gebeurt actueel (real time) in de bedrijfsvoering. Dit regel- en reservevermogen wordt uitsluitend gebruikt om de vermogensonbalans te corrigeren.

Dimensionering
De wijze van dimensionering is vastgelegd in de Europese regelgeving. De belangrijkste aspecten zijn vastgelegd in:

  1. Verordening (EU) 2017/1485 van de Commissie van 2 August 2017, Titel 5
     Artikel 157 FRR-dimensionering (voor Frequentieherstelreserves) en in;
  2. Continental Europe Operation Handbook, Policy 1.

De reservecapaciteit FRR is een totaal getal van capaciteit aFRR en mFRRda samen. Eerst wordt het benodigde FRR bepaald en in tweede instantie wordt bepaald hoeveel daarvan minimaal aFRR moet zijn. Na aftrek van aFRR blijft benodigd mFRRda over.

De reservecapaciteit voor FRR is onder andere gebaseerd op historische onbalanswaarden en op de omvang van een referentie-uitvalsitutatie, oftewel de grootste onbalans die in Nederland kan ontstaan als gevolg van een momentane verandering van werkzaam vermogen van één elektriciteitsproductie-eenheid, één verbruiksinstallatie of één HVDC-interconnector, of als gevolg van uitschakeling van een AC-lijn binnen het LFC blok.

Bovengenoemde gegevens worden gebruikt in een deterministische, stochastische en probabilistische analyse. Artikel 157 lid 2 e en f, stellen dat het gedimensioneerde FRR vermogen ten minste gelijk is aan de uitkomst van de deterministische analyse (referentie-uitvalsituatie) - of hoger indien de stochastische of probabilistische analyse een hogere uitkomst heeft.

De onderverdeling van dimensionering van FRR in de afzonderlijke producten aFRR en mFRRda vindt plaats op basis van het Continental Europe Handbook, Policy 1. Hierin is een bepaling voor de minimale hoeveelheid te contracteren aFRR opgenomen. Deze minimale hoeveelheid wordt zo nodig verhoogd met een door TenneT vast te stellen hoeveelheid. Een verhoging is mede afhankelijk van bijvoorbeeld de historische balanskwaliteit. Om deze te verhogen kan additioneel volume gecontracteerd worden om meer balansvermogen ter beschikking te hebben.

Hieronder is een tabel weergegeven met de vastgestelde (minimale)dimensionering voor aFRR. De daadwerkelijke gecontracteerde volumes kunnen afwijken om een optimale economische mix te contracteren. 

JaaraFRR (minimum) (MW) (symetrisch)
2013300
2014300
2015300
2016340
2017340
2018 Q1-2350
2018 Q3-4320
2019 Q1-2425
2019 Q3-4

 

Inkoopproces
Om ervoor te zorgen dat er ten allen tijde voldoende biedingen regelvermogen ofwel aFRR beschikbaar zijn contracteert TenneT bij leveranciers een biedplicht. Hiervoor organiseert TenneT een maandtender en een weektender. Meer weten over deze tenders en het product aFRR lees dan de volgende documenten.

manual Frequency Restoration Reserves directly activated (mFRRda)

TenneT maakt voor de balanshandhaving gebruik van biedingen regel- en reservevermogen, die aan TenneT ter beschikking zijn gesteld. Daarnaast kan TenneT mFRRda, oftewel noodvermogen inzetten voor de balanshandhaving bij incidenten en verwachte langdurige vermogenstekorten of overschotten.

Dimensionering
De dimensionering van mFRRda is onderdeel van de bepaling van FRR. Zie hiervoor dimensionering onder aFRR.

Hieronder is een tabel weergegeven met de vastgestelde dimensionering voor mFRRda. De daadwerkelijke gecontracteerde volumes kunnen afwijken om een optimale economische mix te contracteren. 

JaarmFRRda (op/af) (MW)
2013350/n.v.t.
2014350/n.v.t.
2015350/n.v.t.
2016350/200
2017350/200
2018 Q1-2650/672
2018 Q3-4750/712
2019 Q1-2720/652
2019 Q3-4

 

Inkoopproces
Noodvermogen wordt door TenneT bij leveranciers gecontracteerd. De 'Leverancier Noodvermogen' verplicht zich gedurende de gehele contractperiode om, op afroep van TenneT het overeengekomen vermogen aan het hoogspanningsnet te kunnen leveren of te betrekken al naar gelang het karakter van het contract, op- dan wel afregelen. Het noodvermogen wordt per kwartaal en maand ingekocht. Meer weten over het product mFRRda lees dan de volgende documenten.

manual Frequency Restoration Reserves scheduled activated (mFRRsa)

mFRRsa is reservevermogen dat gebruikt wordt voor balanceringsdoeleinden. In tegenstelling tot aFRR kent de bieding een afroeptijd van 1 PTE in plaats van een ramp rate. De afroep is per PTE het aangeboden volume. Deze biedingen worden niet gecontracteerd. Meer over het format van de biedingen in de "uitvoeringsregels" en "handleiding bieden regel- en reservevermogen".

Dimensionering
Voor mFRRsa is geen voorgeschreven minimale hoeveelheid. Het zijn biedingen die voortvloeiend uit de biedplicht uit de netcode worden aangeboden.

Blindvermogen

De TSO is verantwoordelijk voor een adequaat spanningsprofiel in het hoogspanningsnet. Om dit te bewerkstelligen verzoekt TenneT aan de leverancier van blindvermogen om op het aansluitpunt blindvermogen te leveren of te betrekken, in afwijking van de standaard injectie van 0 Mvar.

Inkoopproces
TenneT kan met producenten aangesloten op het EHS-net (380 kV/220 kV) of het HS-net (150 kV/110kV) overeenkomsten sluiten waarmee TenneT de beschikking krijgt over een blindvermogenbereik per gecontracteerde productie-eenheid. Dit contracteren van productie-eenheden kan voor een bepaalde periode maar ook voor een bepaalde situatie gebeuren. Het contracteren geschiedt in een jaarlijkse tender.

Meer weten over het product blindvermogen lees dan de volgende documenten.

Redispatch

Redispatch (verschuiven van invoeding en afname uit het net) is één maatregel voor het oplossen van verwachte transportproblemen (doorgaans N-1 overbelasting) in het hoogspanningsnet. Door op de ene plek minder vermogen en op een andere plek (evenveel) meer vermogen in het net te voeden, worden transporten beïnvloed en kunnen transportproblemen worden opgelost.

Voor redispatch kan TenneT gebruik maken van de zogenaamde "reserves overige doeleinden" die aan TenneT worden aangeboden.

Inkoopproces
Leveranciers 'Reserve Overige Doeleinden' kunnen biedingen bij TenneT indienen. Deze biedingen kunnen, met uitzondering van de fiatteringsperiode, tot 3 PTE's voor De PTE van begin levering aangepast worden.

Meer weten over het product "reserves overige doeleinden" lees dan volgende documenten.

TenneT voert redispatch uit indien er transportproblemen optreden waarbij de oplossing gezocht wordt in het verschuiven van productie. Omdat de locatie in het hoogspanningsnet waar meer c.q. minder moet worden ingevoed van belang is, wordt in eerste instantie contact gezocht met partijen welke met productie of afname actief zijn in het probleemgebied. Voor redispatch worden dan ook bilaterale contracten gesloten welke 'uniek' zijn. Er is dan ook geen standaard procedure voor.

Herstelvoorziening

TenneT heeft onder meer tot taak in de situatie van een black out het herstel van de elektriciteitsvoorziening te coördineren.

Voor deze taak heeft TenneT behoefte aan voorzieningen die een spanningsloos net onder spanning kunnen brengen en vermogen kunnen leveren in een situatie dat (een groot deel van) het landelijk hoogspanningsnet spanningsloos is, ten einde TenneT in de gelegenheid te stellen de elektriciteitsvoorziening te kunnen herstellen. Het contracteren van een dergelijke voorziening geschiedt slechts eens in de zoveel jaar, contracten zijn in Nederland vaak langdurig i.v.m. de investeringen die ermee gemoeid zijn.

Een dergelijke aanbesteding wordt ruimschoots van te voren aangekondigd.

Verliezen en vergroening

Bij het transport van elektriciteit wordt een deel van het getransporteerde vermogen omgezet in warmte. Deze zogenaamde transportverliezen worden gecompenseerd door de netbeheerder, door elektriciteit in te kopen.

Bij transportverliezen wordt onderscheid gemaakt in netverliezen in het landelijk (wissel)spanningsnet, en kabelverliezen van de gelijkspanningsverbinding van Nederland naar Noorwegen (NorNed).

De elektrische energie die TenneT inkoopt voor de compensatie worden vergroend door de aankoop van garanties van oorsprong (GVO).

Inkoopproces Netverliezen (Extra) hoogspanningsnet
De gevraagde ondersteunende dienst betreft de levering van elektrische energie ter compensatie van de totale netverliezen. De ondersteunende dienst voor de compensatie van netverliezen wordt beschouwd als een commodity welke op jaarbasis wordt gecontracteerd.

Voor het contracteren wordt jaarlijks een tenderdocument uitgegeven.

Inkoopproces Kabelverliezen
Transport over de kabel met Noorwegen veroorzaakt uiteraard ook verliezen. Deze kabelverliezen worden middels een vaste formule in de marktkoppeling meegenomen. Het optredende tekort of overschot wordt separaat verkocht of ingekocht. Voor deze transacties wordt een contract gesloten met een leverancier. Het is een jaarlijks contract. Vanwege de specifieke werkwijze wordt jaarlijks een document opgesteld welke de eisen en werkwijze beschrijft.

Inkoopproces Garanties van Oorsprong (GVO)
In zijn rol als TSO koopt TenneT elektriciteit die nodig is voor de werking van het netwerk, zo ook de netverliezen, kabelverliezen Norned en eigen verbruik van stations. De bron van deze ingekochte elektriciteit is niet gedefinieerd. Echter, om de milieu-impact van het eigen elektriciteitsverbruik te beperken en om de productie van duurzame energie te stimuleren koopt TenneT Garanties van Oorsprong. Jaarlijks wordt hiervoor door TenneT een oproep voor het verkopen van GVO's aan TenneT gedaan.

Systeemcode elektriciteit

Lees meer

Ook interessant

Documenten Algemeen

U vindt hier de niet product specifieke documenten met betrekking tot System Operations Nederland. U kunt deze documenten hier per document of als geheel downloaden (zip-bestand).

Lees meer

System Operations Nederland

Lees meer

Leveringszekerheid

Onze belangrijkste taak is het zorgen voor een betrouwbare en veilige elektriciteitsvoorziening.

Lees meer