Single News NL

Elektriciteitsprijzen in Nederland gedaald met ruim 20 procent in 2014

Publication date: 4 mei 2015

  • Prijzen in vrijwel alle Europese landen gedaald
  • Stroomverbindingen tussen landen zorgen voor demping van de elektriciteitsprijzen: Nederland profiteert
  • Kolencentrales nemen aanvullende, flexibele rol over van gascentrales
  • Nederlandse consument ondervindt per jaar tientallen miljoenen voordeel van verdere marktintegratie

 

 

De gemiddelde jaarprijs voor een megawattuur elektriciteit lag in Nederland in 2014 op 41 euro; in 2013 was dat nog 52 euro. 

De marktprijzen tussen Nederland en Duitsland kruipen dus naar elkaar toe. Waren de marktprijzen in 2013 nog in 19 procent van de tijd gelijk aan elkaar, in 2014 is dat gegroeid naar bijna 30 procent (figuur 1). Dit alles (en meer) blijkt uit de nieuwste Market Review van hoogspanningsnetbeheerder TenneT. Hierin bekijkt en analyseert TenneT de marktontwikkelingen, waaronder de prijsontwikkelingen op de Europese wholesale- elektriciteitsmarkt in 2014. De focus ligt op Nederland en de ons omringende landen Duitsland, België en Frankrijk.


Figuur 1: Cijfers in de kaart, bijvoorbeeld cijfer Nederland = 100/29: Prijsconvergentie ten opzichte van Nederland (%) / Prijsconvergentie ten opzichte van Duitsland (%): In 29% van de tijd zijn de marktprijzen in Nederland en Duitsland gelijk.

De oorzaken voor de prijsdaling op de Nederlandse markt in 2014 zijn divers. Zo lag de gasprijs gemiddeld lager, zijn er drie nieuwe kolencentrales aan het Nederlandse elektriciteitsproductiepark toegevoegd, werd een aantal gasgestookte centrales uit productie genomen en vond er grootschalig import plaats van goedkopere elektriciteit uit Noorwegen en Duitsland. Dit wordt mogelijk gemaakt door de uitstekende verbondenheid van Nederland met omringende landen via de elektriciteitsverbindingen over land en zee; interconnectoren. Nederland is op het gebied van elektriciteit een van de best internationaal verbonden landen ter wereld.

Kolencentrales en internationale verbindingen leveren flexibiliteit

De sterke groei van duurzame energiebronnen als zonne- en windenergie, die zorgen voor een fluctuerend aanbod van elektriciteit, vraagt om meer flexibiliteit: er moeten mogelijkheden zijn om elektriciteit ergens anders vandaan te halen als er geen of minder zonne- of windenergie is. Deze flexibiliteit komt van stroomverbindingen met andere landen, waardoor import (of export) van elektriciteit plaatsvindt. Duitsland exporteert direct meer als er veel productie van bijvoorbeeld zonne-energie is: zie figuur 2. 


Figuur 2: Jaargemiddelde van netto export (export - import) van commerciële flows en invoeding van zonne-energie per uur van de dag in Duitsland.

Nederland profiteert hiervan door import van goedkopere (gesubsidieerde) stroom via de grensoverschrijdende verbindingen (interconnectoren). Duitsland profiteert hiervan doordat de zonne-energie door de exportmogelijkheden meer oplevert, de duurzame energietoeslag die de Duitse consumenten betalen wordt hierdoor lager. Op die manier dragen interconnectoren bij aan het optimaal gebruik van duurzame energie in Europa.

Een ander deel van de flexibiliteit moet komen van elektriciteitscentrales in een land. In Duitsland wordt die rol meer en meer door kolencentrales ingenomen. In Nederland kan deze situatie ook gaan ontstaan met de sterke groei de komende jaren van duurzame elektriciteitsproductie (wind op land/zee, zonnepanelen). De combinatie van drie nieuwe, flexibel inzetbare kolencentrales en gascentrales die vanwege hun verliesgevende positie in de mottenballen zijn gezet, zullen naar verwachting ook in Nederland zorgen voor een relatief goede positie voor kolencentrales voor het leveren van flexibiliteit (naast de basis-last functie die kolencentrales in Nederland al hebben) voor het elektriciteitssysteem.

Gascentrales hebben het moeilijk. Zowel in Nederland als in Duitsland, hoewel de situatie voor gasgestookte centrales in Duitsland nog een stuk slechter is. In Duitsland bepalen kolencentrales de prijs, bij de huidige gasprijs zijn gascentrales in Duitsland niet winstgevend inzetbaar. In Nederland bepalen gascentrales veelal de prijs, maar ook hier is het voor deze centrales niet mogelijk winst te maken op hun investering: de kosten van het gas zijn te hoog in vergelijking tot de opbrengsten van de elektriciteit.

Internationale verbindingen goed benut

De door TenneT al jaren geleden ingezette integratie van de Europese elektriciteitsmarkten betaalt zich in hoge mate uit. NorNed, de zeekabel tussen Nederland en Noorwegen, wordt bijna voor 100% benut voor import van goedkopere stroom uit Noorwegen, de drie verbindingen tussen Nederland en Duitsland staan ook het grootste deel van de tijd op 'import' en de zeekabel tussen Nederland en Groot-Brittannië (BritNed) exporteert grotendeels.

Nederlandse consument profiteert verder: 80 miljoen euro per jaar

TenneT en een groot aantal andere Europese hoogspanningsnetbeheerders gaan nog een stap verder met het optimaliseren van de markt. Verdere optimalisatie van de benutting van de stroomtransportcapaciteit van de internationale verbindingen (interconnectors) door introductie van de zogenoemde Flow Based Market Coupling levert Nederlandse elektriciteitsgebruikers een voordeel op. De ACM keurde implementatie hiervan vorige week goed. Eerder becijferde de ACM de voordelen voor de Nederlandse samenleving op circa 80 miljoen euro per jaar op. Flow Based Market Coupling zal naar verwachting de prijsverschillen tussen Nederland en Duitsland verder verlagen en wordt in mei geïntroduceerd in Europa. De Market Review legt voordelen van Flow Based Market Coupling verder uit aan de hand van een aantal voorbeelden.

Contact

Contact